Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre hesaplanır. Kanunda haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir (madde 63). Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma, sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmiş haftalık süreyi aşıp 45 saate kadar olan çalışmalar ise fazla sürelerle çalışma sayılır.
Adım adım hesaplama
- 1 Günlük çalışma saatini bulun: Haftalık normal çalışma sürenizi 6'ya bölün. Haftalık 45 saat için günlük çalışma saati 7,5 saattir.
- 2 Aylık çalışma saatini bulun: Günlük çalışma saatini 30 ile çarpın. Haftalık 45 saat çalışan bir personel için aylık çalışma saati 225 saattir.
- 3 Saatlik normal ücreti hesaplayın: Aylık brüt ücretinizi aylık çalışma saatine bölün.
- 4 Zamlı saatlik ücreti bulun: Saatlik ücreti 1,5 ile çarpın: fazla çalışma %50 zamlı ödenir.
- 5 Toplam tutarı hesaplayın: Zamlı saatlik ücreti fazla çalışılan saat sayısıyla çarpın. Sonuç brüt tutardır.
Formül
Saatlik ücret = Aylık brüt ücret ÷ (Günlük çalışma saati × 30)
Fazla mesai ücreti = Saatlik ücret × 1,5 × Fazla çalışılan saat
Zam oranları
| Çalışma tipi | Katsayı | Dayanak |
|---|---|---|
| Fazla çalışma (45 saat üstü) | × 1,5 | İş Kanunu md. 41 |
| Fazla sürelerle çalışma | × 1,25 | İş Kanunu md. 41 |
| Hafta tatili çalışması | × 1,5 | İş Kanunu md. 46, Yargıtay uygulaması |
| Ulusal bayram / genel tatil | + 1 (aylık ücrete ilave) | İş Kanunu md. 47 |
Yukarıdaki araç %50 zamlı fazla çalışmayı hesaplar. Diğer durumlarda saatlik ücretinizi araçtan görüp ilgili katsayıyla çarpabilirsiniz.
Örnek hesaplama
Aylık brüt ücreti ₺30.000,00 olan ve haftada 45 saat çalışan bir personel, bir ayda 10 saat fazla çalışma yapmış olsun:
- Günlük çalışma saati: 45 ÷ 6 = 7,5 saat
- Aylık çalışma saati: 7,5 × 30 = 225 saat
- Saatlik ücret: ₺30.000,00 ÷ 225 = ₺133,33
- Fazla mesai saatlik ücreti: ₺133,33 × 1,5 = ₺200,00
- Toplam fazla mesai ücreti: ₺200,00 × 10 = ₺2.000,00 (brüt)
Dikkat edilmesi gerekenler
Fazla çalışmanın yıllık toplamı 270 saati geçemez ve çalışanın yazılı onayı gerekir. Çalışan isterse fazla mesai ücreti yerine, fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Fazla mesai kayıtlarının düzenli tutulması, hem ücret hesabının doğruluğu hem de olası uyuşmazlıklarda ispat için önemlidir.